Executieve functies

Executieve functies zijn denkprocessen (functies) in de hersenen die belangrijk zijn voor het denken (cognitie) en het uitvoeren (executie) van sociaal, efficiënt en doelgericht gedrag. Zo omschrijft Fabiënne van mijnautisme.info executieve functies als ‘een dirigent die ons gedrag aanstuurt en organiseert’.  

Grofweg kun je executieve functies verdelen in drie hersenprocessen: (1) werkgeheugen, (2) inhibitie en (3) flexibiliteit. 

1. Werkgeheugen

Het werkgeheugen is een tijdelijke opslagplaats in de hersenen. Het werkgeheugen gebruik je wanneer je informatie niet alleen wilt onthouden maar er ook iets mee wilt doen, bijvoorbeeld wanneer je een mobiel nummer wilt onthouden om het later in te toetsen.   

2. Inhibitie

Inhibitie is remming van gedrag. De mogelijkheid om prikkels te onderdrukken. Het is het nadenken voor je iets doet en het weerstaan van de neiging om meteen te doen wat bij je opkomt, bijvoorbeeld wachten tot een ander is uitgepraat als je wat wil zeggen. 

3. Flexibiliteit

Met flexibiliteit wordt het vermogen bedoeld om te schakelen tussen activiteiten en je gedrag aan te passen bij nieuwe omstandigheden. Een voorbeeld is bedenken hoe je de tijd gaat besteden wanneer een afspraak onverwachts niet doorgaat.  

Autisme en executieve functies

Mensen met autisme kunnen problemen ondervinden bij zaken die met executieve functies verbonden zijn. Hersenscans bij mensen met autisme laten in de frontale lobben, daar waar de executieve functies zich bevinden, ook verminderde activiteit zien.  

Problemen waar mensen met autisme tegenaan lopen die gerelateerd zijn aan executieve functies, zijn: 

  • Plannen;
  • Prioriteiten stellen;
  • Timemanagement;
  • Omgaan met veranderingen;
  • Aandacht verleggen;
  • Aandacht vasthouden;
  • Emotieregulatie;
  • Zwart-wit denken;
  • Metacognitie (een stapje terug kunnen doen om jezelf en de situatie te overzien en te evalueren);
  • Prikkels uit de omgeving negeren.

Bij spanning, stress en pittige emoties, verminderen de executieve functies. Het kan dan bijvoorbeeld nog moeilijker zijn om te starten met bepaalde taken, je emoties te reguleren, prikkels te negeren en je aandacht vast te houden bij iets. 

© 2020 Autistmijwat

Een blog over leven met autisme. 

Mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.