'Autistic individuals may in principle be very well able to attend to social cues, feel emotions and even empathize with others or read their minds, but they avoid doing so, because it is emotionally too overwhelming, anxiety-inducing, and stressful' (Markram & Markram, 2010).

Intense Wereld Theorie

De Intense Wereld Theorie (Intense World Theory) is een relatief nieuwe theorie van Kamila en Henry Markram die autisme probeert te verklaren. Toen ik voor het eerst las over de Intense World Theory, werd ik erdoor gegrepen. Wat een herkenning. Wat lijkt deze theorie te kloppen. Omdat er nog niet veel (Nederlandstalige) informatie is over de Intense World Theory, ben ik de (wetenschappelijke) literatuur ingedoken. 

Uitgangspunten

De Intense World Theory gaat ervan uit dat autisme voortkomt uit een verbeterde (eigenlijk een te goede) hersencapaciteit, in plaats van tekortkomingen. Het brein is hyperactief. In het brein van mensen met autisme zou sprake zijn van hyperreactiviteit en hyperplasticiteit. Hyperreactiviteit en hyperplasticiteit zorgen samen voor hyperfunctionaliteit.

De belangrijkste cognitieve gevolgen van hyperreactiviteit en hyperplasticiteit zijn:

  1. Hyperperceptie / overdreven waarneming (hyper-perception);
  2. Hyperaandacht / overdreven aandacht (hyper-attention);
  3. Hypergeheugen / extreem geheugen (hyper-memory);
  4. Hyperemotionaliteit / extreme emotionaliteit (hyper-emotionality).
Schema intense wereld theorie

Hyperfunctionaliteit

Mensen met autisme hebben volgens de Intense World Theory overdreven aandacht voor allerlei prikkels en nemen de wereld overdreven waar. Waar een neurotypical (iemand zonder autisme) de wereld als een geheel ervaart, hebben mensen met autisme volgens de Intense World Theory een sterke, intense focus op fragmenten van de wereld.

Wat betreft hyperemotionaliteit is de hypothese dat mensen met autisme (door een overactieve, reactieve amygdala) te veel emotionele informatie verwerken. Mensen met autisme kunnen daardoor in principe heel goed – te goed eigenlijk – sociale signalen oppikken, emoties voelen en zich inleven in de gedachten en gevoelens van anderen. Omdat het echter zo overweldigend is, kan het worden vermeden.

'Als ik 's ochtends wakker werd en mijn moeder zag, wist ik meteen hoe ze had geslapen. Het klinkt misschien gek maar ik voelde dat.'

De Intense World Theory gaat ook uit van een extreem goed leer- en geheugenproces bij mensen met autisme. Dit kan de soms exceptionele talenten van mensen met autisme verklaren. Het kan ook zeer nadelig zijn. Geheugenpaden die in een (jong) autistisch brein worden ingesleten, zijn namelijk moeilijk te corrigeren. Wanneer er negatieve geheugenpaden worden gecreëerd (wat nogal eens voorkomt bij mensen met autisme door bijv. pestervaringen of andere trauma's), kan iemand hierin 'opgesloten' komen te zitten. 

'Ik onthoud veel te veel. Als iemand iets zegt wat tegenspreekt met wat hij of zij een jaar eerder heeft gezegd, kan ik daardoor echt van slag raken.'

Intense wereld

De intensiteit waarmee de wereld door mensen met autisme wordt beleefd, geeft een verklaring voor 'typische' autistische kenmerken. Vermijden van oogcontact, sociale terugtrekking en verminderde sociale interactie, is niet gek als een wereld zo intens binnenkomt. Als je wordt overspoeld door sociale en emotionele signalen. Ook de sensorische gevoeligheid en gefragmenteerde informatieverwerking bij mensen met autisme, is makkelijk te linken aan de Intense World Theory.

'Het tweede probleem dat Donna Williams (auteur met autisme, red.) beschrijft, is dat van het overspoeld worden door een gevoel. De lichamelijke ervaring overheerst. Daardoor voelt een waarschuwing aan als terreur, een voorkeur als verliefdheid, minder fut hebben als een depressie. Bij een dergelijke emotionele zondvloed weet de persoon met autisme wel wat hij voelt, maar het is net alsof de hersenen de volumeknop van de gewaarwordingen op maximum hebben gezet.' (Bron: Participate!)

Ask the experts

Op Twitter vroeg ik of mensen met autisme zich herkennen in de Intense Wereld Theorie en waarom wel of niet. Een paar reacties:

  • 'Zeker! De uitdaging voor mij is om niet teveel mee te gaan in andermans emotie. Daarvoor trek ik me terug. En daarom kijk ik geen nieuws meer.'
  • 'I find it the most interesting and relatable theory of autism of all. It is misunderstood: we may have hyper-empathy, for example, but the intensity shuts us down, possibly so fast and subtly we don't even know it's happening. It's paradoxical in that way.'
  • 'So far this matches my experience of the world fairly well, though of course there is enormous variation in autistic people. In my experience of the world, everything is "loud" - not just literally noisy, though. "Too densely packed with sensory and social information" might be a better way for me to express it. Too much too process without getting exhausted. But "loud" is the short way to say it.'

© 2020 Autistmijwat

Een blog over leven met autisme. 

Mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.